سازی باغڵەمە؛ دەنگی ڕەسەنی ئەنادۆڵ (ئەرەبێسک ٦) – بەشی پانزەیەم

رێژوان تەها

باغڵەمە، سازی سەرەکی و ڕۆحی موزیکی ئەرەبێسکە، بەهۆی توانا و هەستی ئامێرەکەوە. باغڵەمە، باشترین گوزارشت لە هەست و ناڵەی غەمگین دەکات. لە ئەرەبێسکی کلاسیکدا، باغڵەمە وەک ئامێرێکی سۆڵۆ “تەقاسیم – ژەنینی سەربەخۆ” بۆ دەستپێکی گۆرانییەکان بەکاردێت تا کەشێکی پڕ لە حەسرەت دروست بکات. ژەنیارانی گەورەی وەک ئۆرهان گەنجەبای، ئەم ئامێرەیان لە فۆلکلۆرەوە گواستەوە بۆ ناو موزیکی شار و ڕیتم و ئاوازی ئاڵۆزتریان بۆ زیاد کرد. لە ستایلی پۆپ ئەرەبێسکدا، باغڵەمە شێوازێکی مۆدێرنی وەرگرت و زۆرجار (Elektro Bağlama) دەژەندرێت تا لەگەڵ دەنگە دیجیتاڵییەکان بگونجێت. 

ئەم ئامێرە لە پۆپ ئەرەبێسکدا زیاتر بۆ دروستکردنی ڕیتمی خێرا و “ڕیف”ی سەرنجڕاکێش بەکاردێت کە گوێگر بهەژێنێت و هانی بدات بۆ سەما و جووڵە. تەکنیکی “شەپە” (Şelpe) و لێدانی توندی تەلەکان لەم ستایلەدا، وزەیەکی زۆر بە گۆرانییەکان دەبەخشێت. تەنانەت لە گۆرانییە هەرە مۆدێرنەکانیشدا، دەنگی باغڵەمە وەک هێمایەک بۆ پاراستنی ڕەسەنایەتی ڕۆژهەڵاتی لە ناو موزیکی پۆپدا دەمێنێتەوە. 

گرنگترین ژەنیارانی باغڵەمە لە ستایلی ئەرەبێسک و پۆپ ئەرەبێسک بریتین لە:

ئۆرهان گەنجەبای – Orhan Gencebay

چێتین ئاکدینیز – Çetin Akdeniz

ئیسماعیل تونچبێلەک – İsmail Tunçbilek

ئەحمەد کۆچ – Ahmet Koç

کەمال ئاڵاچایر – Kemal Alaçayır

عەلی یەڵماز – Motor Ali Yılmaz 

مستەفا ئیپەکچۆغڵو – Mustafa İpekçioğlu

گرنگترین ئاوازدانەران و ئارێنجەرانی ستایلی ئەرەبێسک و پۆپ ئەرەبێسک :

ئۆرهان گەنجەبای – Orhan Gencebay (باوکی ئاوازی ئەرەبێسک)

ئۆزان دۆغڵو – Ozan Doğulu (ناودارترین ئارێنجەری پۆپ ئەرەبێسک)

ئۆزان چۆڵاکۆغڵو – Ozan Çolakoğlu (داهێنەر لە دابەشکردنی موزیکی مۆدێرن)

سێلچووک تێکای – Selçuk Tekay (ئاوازدانەری گەورەی ئەرەبێسکی کلاسیک)

بورخان بایار – Burhan Bayar (ئاوازدانەری بەشێک لە گۆرانییەکانی ئیبراهیم تاتڵیساس و موسلیم گورسێس)

سینان ئاکچیڵ – Sinan Akçıl (ئاوازدانەر و ئارێنجەری قۆناغی نوێ)

ئێردەم کینای – Erdem Kınay (پێشەنگی تێکەڵکردنی موزیکی ئەلیکترۆنی و ئەرەبێسک)

تاشکین ساباح – Taşkın Sabah (ئارێنجەری بەشێک لە ئەلبوومە گەورەکانی ئەم ستایلە)

یڵدز تیلبە – Yıldız Tilbe (یەکێک لە دیارترین ئاوازدانەرەکان)

فەتاح جان – Fettah Can (ئاوازدانەرێکی کاریگەر لە ستایلی پۆپ ئەرەبێسک)

زۆربەی ئاوازدانەرانی پۆپ ئەرەبێسک سەرەتا بنەمای گۆرانییەکانیان لەسەر ئەم ئامێرە دادەڕێژن، چونکە باشتر لە هەر ئامێرێکی تر لەگەڵ قوڕگی گۆرانیبێژەکان دەگونجێت. باغڵەمە لەم دوو ستایلەدا وەک پردێکە کە خەمی قوڵ و شادی پێکەوە گرێ دەدات و ناسنامەی سەرەکی موزیکەکەیە.